GRAHANI ROGA (tropical enteropathy)

NIDAN EVAM SAMPRAPTI

atisare nivratteapi mandaagnerhitashin:.

Bhuy: sandusito vahigrahaneemabhidusyet


SAMPRAPTI-GHATAK

DOSA-tridosa

DUSYA-anna,rasa

ADISTHAN-mahasrotas,viseshta grahani.

SROTAS-annavah,purisvah

HETU-agnidusti,agnimandhkarak hetu.


PURVA RUPA

trasnaalasyam balchhaym.

Vidaahoannasy paakasch chiraat kayasy gaurvam.

Iske atrikta susrut ne-

balchhayoaruchi; kasa: karnsvedoantrakujanam.

Bhi kaha he.


SAMANYA LAKSAN

tasyotpatau vidahoanne sadanaalasyatratklamaa; .

Balchhayoaruchi: kasa: karnsvedoaantrakujanam.

Sa dusta bahusho bhuktamaamamev vimunchati

pakvam va sarujam puti muhurbadham muhurdravam.
(S.U.)

GRAHNI KE BHEDA

1.Vataja

2.Pittaja

3.Kaphaja

4.Sannipataja

GADNATH SEN

1.Raj grahni

2.Chhataja grahni

3.Chhayaja grahni

4.Nirmok grahni

svatantra partantra bhed se.Atisar ke anusar

1.Swatantra grahni

2.Partantra grahni

VISHES PRAKAR KE GRAHNI ROGA

1.Sangrahni

2.Ghatyantra grahni

3.Aamgrahni


VATAJA GRAHNI

tasyaanam pachyate dhukham shuktpaakam kharangata.

Kadhaasyashosa: chhutrasna timiram karnyo: svan: .

Paarsvoruvanksangrivarujobhiksadam visuchika.

Hratpeeda kaarshydaurbalyam vairasyam parikartika.

Gradhi: sarvrasaanaam cha mans: sadanam tatha.


PITTAJA GRAHNI

soajirnam neelpeetaabham peetaabh: saaryate dravam.

Putyamlodgaarhratkandhdaahruchitradardit:.

KAPHAJA GRAHNI

tasyaannam pachyte dukham hrallaschchhardrochakaa;

aasyopdehmadhurykasasdhivanpeenasaa: .

Hradyam manyate styaanmudaram stmitam guru.

Dusto madhur udagaar: sadanam streesvharsadam.

Bhinnaamslesmsansrastguruvarch:pravartanam.

Akrashasyaapi daurvalyamaalasyam cha kaphaatmek.

SANGRANI

antrakujanamaalasyam daurbalyam sadanam tatha.

Dravam sheetam ghanam snigdham sakativedanam shakrat.

Aamam bahu sapaichchhilyam sashabdam mandvedanam.

Pachhanmaasaadadashaahaadwaa nityam vaaapyath munchati.

Diva prakopo bhavati ratrau shaantim vrajechcha ya.

Durvigyeya duschikitsa chirkaalaanubadhini.

GHATYA YANTRA

swapat: paarsvyo: shulam galajjalghatidhwani: .

Tam vadanti ghatiyantramsadhyam grahanigadam.


AAMA GRAHANI (charak)

vidagdhahar se prapeedit tatha aamdosa se purna grahanidosa ko aamaj grahani kahte he.


RAAJ GRAHANI

snigdham spheetam bhuri shuklam purisam prat: praatarvarisad va kadachit.

Jiha slaksanaa sa chhata panduvarnaa lingaani syu raajpurvgrahanyaam.


CHHAYAJA GRAHANI

ahitahar tatha pravahika ke shant na hone par.
Sangrahni ke saman bar bar drav mal ki pravrati.
Aamyukt maldrav jo rakta misrit bhi hota he.


CHHAYAJA GRAHANI

udar me anto ki dewaro,anto ki suksma kosikao athwa pittadhara kala me jab chhaykaarak jibaduo ki upasthit ke karan grahni vikrat ho jati he.


NIRMOKA GRAHANI

jab sarpnirmoka(kechul) ke sadrash antraantar kalao ke sath mal raktamisrit tatha sashul ni:saran karta he.


SADHYATAASADHYATA

balak-sadhya

yuva-krachhsadhya

vradha-asadhya

sangrahani-duschikitsya.

Ghatiyantra-asadhya


UPDRAVA

1.Jwara

2.Sotha

3.Shula

4.Hikka

5.Vaman

6.Aadhmaan

7.Pralap

8.Tibra arochak

9.Swas

10.Pandu

pandu,sotha,jalodara


CHIKITSA SIDHANTA

aama dosa pakvashay me sthit hone par dipan,shodhan,virechan

yadi aam ras sare sarir me phaila ho to langhan aur pachan.

PANCHAKOLA PEYA

peepar,piparamula,chavy,chitrak,sondh.

Aam mal pani me dhub jata he-saam-pachana ausadhi.

Pakva mal pani par tairata he-niraam-sanshaman ausadhi.

Chitrakaadi gutika/vati-aam pachak.

Takraarista

naagraadh churna(krasnaatrey)-pittaja grahani

bhallatak chhar

chhar gutika

sannipataja grahani-panchkarma

grat sresdh agnidipak.